Kurumsallaşma Süreçlerinin, İşletmelerin İç Denetim Uygulamalarına Etkileri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.16882627Anahtar Kelimeler:
İç denetim, Etkililik, Tutarlılık, Şeffaflık, KatılımcılıkÖzet
Bu çalışmanın amacı, kurumsallaşma süreçlerinin, iç denetim uygulamalarına olan etkilerinin incelenmesidir. Bu kapsamda iç denetimin boyutlarından planlama, denetim, raporlama ve izleme uygulamaları incelenmiş, kurumsallaşmanın iç denetimin etkinliğine olan etkilerinin araştırması başlığı altında; iç denetimle kurumsallaşma arasındaki ilişkiler başlığı altında etkililik, tutarlılık, şeffaflık, adil olma çalışanların katılımcılığı konularına yer verilmiştir. Üniversite-sanayi iş birliğini geliştirmek, kurumlara ve işletmelere destek olmak amacıyla kurumsallaşma ve iç denetim kapsamında çalışmaların yapılmasının yararlı olabileceği düşünülerek bu çalışmanın yapılması planlanmıştır. Çalışmanın hazırlanmasında yarı yapılandırılmış tümden-gelim yöntemi izlenmiş, içerik uygunluğu olan makaleler, kitaplar, tezler, raporlar ve ilgili kaynaklardan yararlanılmış, daha önce yapılan araştırmaların sonuçlarından faydalanarak karşılaştırmalar yapılmış; araştırmacılara, işletmelere, kurumlara ve ilgili tarafların bilgisine elde edilen sonuçlar sunulmuştur. Yarı yapılandırılmış tümden-gelim yöntemi kapsamında, çalışma ile ilgili kaynaklar belirlenmiş, bu kaynaklardan içerik benzerliği olan kısımlar alınmış, benzer konudaki diğer çalışmalardan da yararlanılarak karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu çalışmada içerik benzerliği olan araştırmalardan yararlanılarak yapılan karşılaştırmaların farklı açılardan ele alınmasının; araştırmacılara, işletmelere, kamu kurumlarına ve ilgili taraflara fikir vermesi ve rehberlik etmesi beklenmektedir.
Referanslar
Akmeşe, S. (2020). Kamuda dijital dönüşümün siber güvenlik ve dijital güvence boyutları ve iç denetimin rolü. Denetişim, (20), 108-119.
Apaydın, F. (2009). Kurumsal teori ve işletmelerin kurumsallaşması. Cumhuriyet University Journal of Economics & Administrative Sciences/Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 10(1), 1-22.
Ayboğa, H. (2021). Kurumsal yönetim ve kurumsal yönetim endeksi. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 5 (1), 35- 58.
Aydoğan, S. D. (2016). Türkiye’de bağımsız denetimin yeni Türk ticaret kanunu çerçevesinde değerlendirilmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(12), 771-785.
Baloğlu, G. (2019). İç denetim için çeviklik: Türk finans sektöründeki bir işletme üzerinde inceleme. Muhasebe Enstitüsü Dergisi, (60), 37-46. https://doi.org/10.26650/MED.2019490243.
Baykara, S. T. (2013). Denetimin ilişkili olduğu disiplinler üzerine bir değerlendirme. Sayıştay Dergisi, 90, 97-118.
Bayrak, T. (2018). İç denetim felsefesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20, 977-990.
Bilgin, N. (2007). Aile şirketleri kurumsallaşma eğilimleri: Ankara KOBİ örneği, (Tez No. 208406) [Yüksek Lisans Tezi, Atılım Üniversitesi].
Çarıkçı, O. & Yıldırım, A. (2020). Risk odaklı iç denetimin stratejik yönetim anlayışı açısından değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(26), 302-313. https://doi.org/10.21076/ vizyoner.635421.
Dando, N., & Swift, T. (2003). Transparency and assurance minding the credibility gap. Journal of Business Ethics, 44, 195-200. https://doi.org/10.1023/A:1023351816790.
Danziger, J. N., & Andersen, K. V. (2002). The impacts of information technology on public administration: an analysis of empirical research from the “golden age” of transformation. International journal of public administration, 25(5), 591-627. https://doi.org/10.1081/PAD-120003292
Dickins, D., & Fay, R. G. (2017). COSO 2013: Aligning Internal Controls and Principles. The American Accounting Association, 32(3), 117-127. https://doi.org/10.2308/iace-51585
Dolinska, O. (2019). Improvement of the model of using analytical procedures at internal auditing of a bank. EUREKA: Social and Humanities, (4), 16-23.
Erkan, M., Özdemir, S., & Karakoç, M. (2010). Avrupa Birliği sürecinde kamuda iç denetim: Pamukkale Üniversitesi örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(1), 85-109.
Gleim, I. N. (2004). CIA Review: Part I; Internal Audit Role in Governance, Risk and Control. ll. bs., Florida, Gleim Publications Inc.
Gleim, I. N. (2015), Internal audit practise, USA, Gleim Publications. 1-216.
Göktolga, O., & Tuncel, G. (2015). Stratejik plan ve performans programlarının belediyelerin kurumsallaşma sürecine etkisi. (içinde 188-202). Kurumsallaşma, kurumsal kuram ve kurumsal yönetim: kavramlar arası farklılıklar ve biçimselleşme. Editörler: Nişancı, Z. N., Oğrak, A., Özçelik, A. K. S., ve Düzgün, H. A., Turgut Özal Uluslararası Ekonomi ve Siyaset Kongresi - III 11-13 Haziran 2015 Malatya, Bildiriler Kitabı.
Gürültü, E., Kayhan, E. & Karatas, H. (2020). Sürdürülebilirlik raporları kapsamında işletmelerde hizmet içi eğitim faaliyetleri: Türkiye örneği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(3), 21-40.
Kargın, M., Aktaş, R., & Arıcı, N. (2015). Kurumsal Yönetimin Finansal Raporlama Kalitesindeki Rolü: Borsa İstanbul Üzerine Karşılaştırmalı Bir Uygulama& (The Role Of Corporate Governance On The Quality Of Financial Reporting: A Comparative Study On Borsa Istanbul). Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 22(2), 501-519. https://doi.org/10.18657/yecbu.71297
Karpuzoğlu, E. (2001). Büyüyen ve gelişen aile şirketlerinde kurumsallaşma. Hayat Yayınları.
Kırılmaz, M. (2014). Türk kamu yönetiminde stratejik yönetimin içselleştirilmesi sorunu: Stratejik plan model önerisi. Türk İdare Dergisi, (458), 285-321.
Koç, Ö. İ. (2015). Kurumsal yönetim ve sigortacılık sektörü. 1. Basım, Yayın No: 1288, Nobel Akademik Yayıncılık.
Koç, S. (2022). İşletmelerde iç denetim ve iç kontrol yapısı etkileşimi. İşletme, 3(1), 105-120.
Kükrer, E., & Kavak, S. (2020). Kamu sektöründe iç denetimin etkinliğini olumsuz etkileyen faktörler. H. Kral içinde, İç Denetim Kuruma Değer Katmak, 79- 118. Seçkin Yayıncılık San. ve Tic. AŞ.
Leaptrott, J. (2005). An institutional theory view of the family business. Family Business Review, 18(3), 215-228. https://doi.org/10.1111/j.1741-6248.2005.00043.x.
Almatari, M., Mah'dalloubani, A., & Almukhtar, M. M. (2014). Effects of leadership styles on quality of services in healthcare. European Scientific Journal, 10(18). 118-129.
Nwobu, O. A. (2021, Ocak 13). Corporate Social Responsibility and the Public Health Imperative: Accounting and Reporting on Public Health. 1-494. doi: DOI: 10.5772 / intechopen.94356
Okcu, M., Usta, S., & Ceyhan, H. (2020). Değişen kamu yönetimi anlayışı ve bürokrasi kültürü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 22(39), 291-311.
Okçu, M., Akman, E. & Atatorun, M. (2010). “E-Devlet kamu yönetimini etkili ve etkin kılar mı?”, Selçuk Üniversitesi 5. Kamu Yönetimi Sempozyumu: Türk Kamu Yönetiminin Yapısal ve İşlevsel Sorunları, Ed., O. Gökçe ve M. A. Çukurçayır, Konya, 118-122.
Önce, S., & Çavuş, G. (2019). Finansal raporlama kalitesini etkileyen faktörler ve finansal raporların kalitesinin ölçümüne ilişkin yaklaşımlar. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(1), 30-51.
Özdemir, L., & Polat, O. (2023). İşletmelerde etkinlik teorisi bağlamında yönetim etkinlik sisteminin oluşturulması1. Ergül, N. (ed), (2023). İktisadi ve idari bilimlerde akademik analiz ve yorumlar. Özgür Publications. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub196. License: CC-BY-NC 4.0.
Özeren, B. (2002). ABD Sayıştayı tarafından yayınlanan: Federal Devlette İç kontrol Standartları. Sayıştay Araştırma ve Tasnif Grubu, 1-23.
Özkardeş, L. (2017). Kurumsal firmaların iç kontrol, iç denetim ve riske yaklaşımları. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 12(47), 192-201.
Öztürk, M., & Gümüş, U. (2006). Kurumsal yönetişim ve Aydın ilindeki bazı işletmeler üzerine bir araştırma. 5. Orta Anadolu İşletmecilik Kongresi: 15-17 Haziran 2006.
Pamukçu, F. (2011). Finansal raporlama ile kamuyu aydınlatma ve şeffaflıkta kurumsal yönetimin önemi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (50), 133-148.
Parlak, M. (2016). İç denetçi ile iç denetim raporları arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi. Denetişim, (6), 62-70.
Polat, E., & Güneş, R. (2019). Aile şirketlerinin kurumsallaşmasında iç kontrol sisteminin aracı etkisi: TRC3 bölgesi araştırması. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 11(21), 554-576. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.542146
Putra, I., Sulistiyo, U., Diah, E., Rahayu, S. & Hidayat, S. (2022). The Influence of Internal audit, risk management, whistleblowing system and big data analytics on the financial crime behavior prevention. Cogent Economics and Finance, 10(1), 2148363, 1-27. https://doi.org/10.1080/23322039.2022.2148363.
Rae, K., & Subramaniam, N. (2008). Quality of internal control procedures: Antecedents and moderating effect on organisational justice and employee fraud. Managerial Auditing Journal, 23(2), 104-124. http://dx.doi.org/10.1108/02686900810839820
Read, W. J. & Rama, D. V. (2003). Whistle-Blowing to Internal Auditors. Managerial Auditing Journal, 18(5), 354-362. DOI: 10.1108/02686900310476828
Rezaee, Z., Elam, R., & Sharbatoghlie, A. (2001). Continuous auditing: the audit of the future. Managerial Auditing Journal, 16(3), 150-158. https://doi.org/10.1108/02686900110385605
Sabuncu, B. (2018). İç denetim anlayışındaki değişiklikler ve gelişmeler. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20, 779-789. https://www.researchgate.net/publication/331481092
Sağlar, J., & Tanrısınatapan, B. (2023). Aile Şirketlerinde Denetim ve Aile Anayasasına Duyulan İhtiyaç Üzerine Bir İnceleme. İşletme Akademisi Dergisi, 4(3), 222-238. doı: https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1279
Samur, M. (2019). Sosyal sorumluluk kavramına uygun oluşturulmayan muhasebe kayıt düzeni ve mali tabloların işletmelere getireceği riskler ve çözüm önerileri. Mali Çözüm Dergisi, 29(152), 133-137.
Selimoğlu, S. K., Yeşilçelebi, G., & Altunel, M. (2021). İç denetim süreçlerini iyileştirme ve risk yönetimi araçları: Yalın altı sigma ve FMEA. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 201-218. https://doi.org/10.25095/ mufad.950760.
Surbhi, S. (2017). Difference between cost control and cost reduction. 1-55.
Sutherland, J. (2017). Scrum: İki katı işi yarı zamanda yapma sanatı. Çeviren: A. Atav, 3. Baskı, Buzdağı Yayınevi.
Şentürk, Ö. (2023). İç denetim faaliyetlerinde yapay zekadan beklentiler: CHATGPT uygulaması örneği. TIDE AcademIA Research, 4(2), 51-82.
Tiryaki, F. M. (2005) Risk Temelli Denetim, Yeterlilik Etüdü, SPK. 1-60.
Tourky, M., Kitchen, P., & Shaalan, A. (2020). The role of corporate identity in CSR implementation: An integrative framework. Journal of Business Research, 117, 694-706. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.02.046
Tutar, H.,& Altınöz, M. (2017). Hesap verebilirlik bağlamında iç denetim ve sorun alanları: eleştirel bir analiz. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(15), 225-248.
Tuttle, B., & Vandervelde, S. D. (2007). An empirical examination of CobiT as an internal control framework for information technology. International Journal of Accounting information systems, 8(4), 240-263. https://doi.org/10.1016/j.accinf.2007.09.001.
Tüm, K., & Reyhanoğlu, M. (2015). İç kontrol sisteminin örgüt kültürünü belirlemesindeki rolü. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(31), 395-422.
Türedi, H., Zor, Ü., & Gürbüz, F. (2015). Risk odaklı iç denetim. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (66), 1-20. https://doi.org/10.25095/mufad.396528.
Uluyol, O. (2004). Aile şirketlerinde çatışmanın boyutları, finansal yapıyı tehdit eden sorunları ve çözüm önerileri. Atlas Yayınları.
Uslu, M., Kestane, A., & Sezgin, R. (2022). İç denetimde kalite göstergeleri: Türkiye’de bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(1), 74-87. https://doi.org/10.29249/ selcuksbmyd.1060805
Uyar, M. (2018). Hata yönetim anlayışı, iç denetim etkinliği ve öz yetkinliğin muhasebecilerin hata işleme davranışına etkileri üzerine keşifsel bir inceleme. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi. 53(3). 759-776. doi: 10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.18.09.977
Uyar, S. (2009). İç kontrol ve iç denetim: 5018 sayılı kanun açısından değerlendirme. Gazi Kitapevi. 1-74.
Uzun, A. K. (1999). Organizasyonlarda iç denetim fonksiyonu ve önemi. Active Bankacılık ve Finans Dergisi, 1(6), 1-4.
Uzun, A., & Usta, H. (2021). Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde iç denetim: sorunlar ve çözüm önerileri. Denetişim, (23), 27-40.
Yereli, A. N., & Kara, S. (2013).Risk odaklı iç denetim uygulamalarında yabancı ortaklığın etkisi: İMKB Uygulaması. Muhasebe ve Denetime Bakış, (39), 41-64.
Yıldız, B. (2018). Muhasebe denetimi. Editör: Melih Erdoğan, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 3741, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 2556.
Yurtsever, G. (2015). İç denetimin fonksiyonları ve katma değeri. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (602), 89-101.
Zajac, E. J., & Westphal, J. D. (2004). The social construction of market value: Institutionalization and learning perspectives on stock market reactions. American Sociological Review, 69(3), 433-457. https://doi.org/10. 1177/000312240406900306.
Zeynalova, T. (2022). X-XIII yüzyıllarda Azerbaycan'da siyasi ve hukuki düşünce tarihinde ütopik fikirler. 4 th International CEO Communication, Economics, Organization & Social Sciences Congress, 20-22 May, 438-443.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Atlas Journal

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.