Modern Bir Lazarus Hikâyesi: Bilim, İnanç ve Ontolojik Kırılma Üzerine Sinemasal Bir Alegori

Özet

David Gelb’in yönetmenliğini üstlendiği The Lazarus Etkisi (2015) filmi, yalnızca korku sinemasının geleneksel sınırlarını aşmakla kalmaz; aynı zamanda biyotıp, teoloji, felsefe, psikoloji ve sinematografik anlatı gibi çok katmanlı alanları kesiştiren disiplinlerarası bir düşünsel zemine yerleşir. Her ne kadar film, bilimsel bir deney aracılığıyla ölen bir bireyin hayata döndürülmesini konu edinse de asıl anlatı ölüm ve yaşam, benlik ve öteki, bilim ve kutsal arasındaki sınırların kırılganlığı üzerine felsefi bir sorgulamaya dönüşür. Filmin merkezinde, bir laboratuvar kazasında yaşamını yitiren bilim insanı Zoe’nin deneysel bir serum yardımıyla yeniden hayata döndürülmesi yer alır. Ancak bu diriliş, ruhsal bir arınma ya da kurtuluşla değil; psikolojik yabancılaşma, saldırganlık ve doğaüstü fenomenlerle belirginleşen ontolojik bir çözülüşle birlikte gelir. Film, diriliş arketipini kurtarıcı bir mucize olarak değil; etik sınırların aşılmasıyla doğan felaket niteliğinde bir sapma olarak yeniden kurgular. Bu bağlamda Lazarus Etkisi, yalnızca biyolojik bir yeniden canlanmayı değil, insanın ölüm üzerindeki mutlak hâkimiyet kurma arzusunun epistemolojik ve ahlaki boyutlarını da sorgulayan çağdaş bir alegoriye dönüşür. Bu çalışma, söz konusu filmi post-seküler bir alegori olarak değerlendirmekte ve diriliş ile bilinç kavramları etrafında şekillenen anlatı yapısını felsefi, psikolojik ve teolojik yönleriyle ele almaktadır. Film; Mary Shelley’nin Frankenstein’ındaki felsefi korku, Platon’un Mağara Alegorisi’ndeki hakikat ve yanılsama ilişkisi, Michel Foucault’nun biyopolitik iktidar kavramı gibi metinlerle açık bir metinlerarası ilişki kurar. Sinematografik olarak ise belgesel estetiği ile doğaüstü korku öğelerini bir araya getirerek hem gerçeklik algısını güçlendirir hem de bilimin tanımlayamayacağı alanlara dair eleştirel bir bakış geliştirir. Sonuç olarak Lazarus Etkisi, sadece “yanlış giden bir bilimsel deneyin” anlatısı değil; teknolojik ilerlemenin etik muhasebesini geride bırakmasıyla ortaya çıkan varoluşsal bir çözülme sürecinin sinemasal ifadesidir. Film, bedeni hayata döndürmenin ruhu da geri getirmeye yetmeyeceği fikrini işler ve ölüm ötesinde karşılaşılacak varoluşsal sürecin kurtuluş değil, çok daha derin bir kimlik parçalanması olabileceğini ileri sürer.