Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


ALEVİLİK, DAMAL’DA CEM TÖRENİNİN UYGULANMASI VE ZAKİRLİK
(ALEVİLİK, CEM CEREMONY IN THE DAMAL AND ZAKİRLİK )

Author : Derya YILDIZ    
Type :
Printing Year : 2020
Number : 28
Page : 398-410
    


Summary

Alevî kavramı, “Ali’ye mensup”, “Ali’ye ait”, “Ali soyundan gelen”, “Ali taraftarı” ve “Ali’yi sevip sayan, ona bağlı olan” gibi anlamlara gelmektedir. İslâm tarihinde Alevîlik, Hz. Ali’yi sevme, ona saygı gösterme ve her hususta ona bağlı olma anlamlarına gelmektedir. Bir başka deyişle Alevilik Hz. Ali ve onun temsil ettiği Peygamber Efendimizin soyu olan Ehl-i Beyt imamlarına yani on iki imamlara bağlılıktır. Bundan dolayı Alevilik inancı İslam dinin içindedir ve İslam dininden ayrı düşünülmesi mümkün değildir. Alevîlik-Bektaşi topluluklarının en önemli ritüellerinden birisi olan cem töreni sosyal ve kültürel boyutlu dinsel bir tören olma özelliği göstermektedir. Cem Alevilerin toplu olarak icra ettikleri ibadetin adıdır. Cemin kelime kökeni Arapça bir kelime olup toplanma, birikme, bir araya gelme manasına gelmektedir. Cem törenlerinin kaynağı yine bir cem çeşidi olan Kırklar Cemi’dir. Cem törenleri Alevi topluluklarında büyük önem arz etmekte ve genel olarak Alevîliğin temelini oluşturmaktadır. Alevi-Bektaşi geleneğinde uygulanan cem törenlerinin başlangıcı hakkında yeterli bilgi mevcut değildir. Cem törenleri Alevi topluluğunun önderi konumunda olana dede adı verilen kişiler yönetiminde on iki hizmet sahiplerince belli bir düzen içerisinde yerine getirilir. Ancak bazı durumlarda bu cem törenleri Analar tarafından da yürütülebilmektedir. On iki hizmet kavramı Hz. Ali soyundan gelen on iki imamı temsil eder ve cem törenlerinin olmazsa olmazlarıdır. Cem törenleri yılın değişik dönemlerinde ve çeşitli amaçlarla düzenlenmektedir. Alevi-Bektaşi geleneğinde, on iki hizmet sıralaması içerisinde yer alan zakirlik hizmeti, cemlerin temel unsurlarından birisidir. Zakirlik hizmetinin yerine getiren kişiye Zakir denmektedir. Zakir, cem töreni süresince dedenin hemen yanı başında oturur ve saz eşliğinde söylediği nefeslerle cem töreninin yürütülmesinde dedeye yardımcı olur. Çalışmamızda cem kavramı, cem töreninin uygulanışı, on iki hizmet sahiplerinden olan zakirlik kavramı genel hatlarıyla açıklanmış daha sonra cem töreninin Damal yöresinde uygulanış biçimine değinilmiştir. Konunun netleşmesi için önce “cem”in kelime ve terim anlamları üzerinde durulmuş, sonra gelişim sürecine ve geliştiği yöredeki kültürel unsurların, bu kültür ortamının cem töreninin uygulanış biçimine etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır.



Keywords
Bektaşi-Alevi, cem, Damal Alevileri, Damal’ da cem töreni, zakir.

Abstract

Alevi means that such as “belonging Ali”, “descendant of Ali”, “follower of Ali” and ”respecting and loving Ali”. Alevilik in Islamic history, means that loving, respecting and belonging Hz. Ali in all situations. In other words, Alevilik means belonging Hz. Ali and the twelve imams who are descendants of the prophet. Due to this, Alevilik is covered by Islam and cannot been thought that is seperated with Islam. Cem ceremony that is one of the most important rituals of Alevi-Bektaşi communities, is a cultural religion ceremony. Cem is a worship that is joined by Alevi community. Cem means mustering and being a community as a word, and is coming from Arabic. Kırklar Cem’i ceremony that is a kind of Cem, is scource of Cem ceremonies. Cem ceremonies are very important for Alevi communities and is base of Alevilik. There isn’t enough information about Cem ceremonies that are worshiped at tradition of Alevi-Bektaşi. Cem ceremonies is worshiped by people called Dede, who is leading the ceremony community and twelve servants. But sometimes, Cem ceremonies can be worshiped also by Anas. The twelve servants are twelve imams, who are descendants of Hz. Ali, and necessarily. Cem ceremonies are arranged for various situations in different period of year. Zakirlik sevice is one of the base ingredients of tradition of Alevi-Bektaşi in twelve services sequence. Zakirlik is serviced by a person as called Zakir. Zakir sits next to Dede during Cem ceremony, and supports him with instrument accompanied breaths. In our study, Cem, Cem ceremonies, Zakirlik, one of the twelve services have been explained in general, and later then Cem ceremony activities in Damal have been explained. For making clear, firstly Cem meaning as a word have been emphasized, and later then developing period of cem ceremony and developed native elements effects on Cem ceremony and activites have been explained.



Keywords
Bektaşi-Alevi, cem, Damal Alevileri, cem ceremony in Damal, zakir

Advanced Search


Announcements


Address :Taras Shevchenko National University Volodymyrska St, 60, 01033 Kyiv/Ukrayna
Telephone :+905531627010 Fax :
Email :atlasjournaleditor@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri